Gazetarja izraelite Amira Hass, prej tre dekadash korrespondente nga territoret palestineze, e sheh radikalizimin e Izraelit si pasojë direkte të pushtimit afatgjatë dhe të normalizimit të dhunës ndaj palestinezëve.
Duke komentuar sjelljen e ministrit Itamar Ben Gvir ndaj aktivistëve të Flotiljes humanitare Sumud, të ndaluar në portin e Ashdodit, argumenton se Izraeli i sotëm nuk është më i njëjti vend që dikur përpiqej të mbante distancë nga ekstremizmi politik.
A është Izraeli sot vendi i Ben Gvir-it?
Ben Gvir nuk përfaqëson më një figurë periferike të ekstremit të djathtë. Dikur pjesë e lëvizjes së Meir Kahane, e ndaluar nga vetë shteti izraelit, ai sot drejton një nga institucionet më të fuqishme të sigurisë në vend. Ky ndryshim tregon se ideologjitë që më parë konsideroheshin të papranueshme janë bërë pjesë normale e jetës politike izraelite.
Për dekada me radhë, pushtimi i territoreve palestineze ka krijuar një realitet ku kontrolli ushtarak dhe përdorimi i forcës janë bërë të zakonshme. Breza të tërë izraelitësh janë rritur duke e parë dominimin mbi palestinezët si diçka normale dhe të nevojshme për sigurinë e shtetit.
A është mësuar shoqëria izraelite me këtë realitet?
Për shumicën e izraelitëve është bërë normale të sundojnë mbi miliona palestinezë pa të drejta të plota civile. Çdo formë rezistence palestineze, etiketohet si terrorizëm dhe përdoret për të justifikuar masa gjithnjë e më të ashpra sigurie.
Pushtimi nuk është vetëm çështje politike apo ushtarake. Ai lidhet ngushtë edhe me interesa ekonomike dhe sociale. Vendbanimet hebraike në Bregun Perëndimor janë zgjeruar vazhdimisht dhe për shumë izraelitë ato përfaqësojnë mundësi për strehim dhe përmirësim ekonomik.
Një pjesë e madhe e ekonomisë izraelite lidhet me industrinë ushtarake, teknologjinë e mbikëqyrjes dhe sektorin e sigurisë. Për këtë arsye, shumë qytetarë përfitojnë drejtpërdrejt ose tërthorazi nga vazhdimi i konfliktit dhe i kontrollit mbi territoret palestineze.
A tregon ligji për dënimin me vdekje radikalizimin e shoqërisë?
Mbështetja publike për ligjin e dënimit me vdekje ndaj palestinezëve të dënuar për terrorizëm, shihet si një tjetër shenjë e radikalizimit të shoqërisë izraelite. Ligji synon praktikisht vetëm palestinezët dhe forcon ndarjen etnike brenda sistemit juridik.
Pas sulmit të 7 tetorit, klima politike dhe emocionale në Izrael është bërë edhe më e ashpër. Shumë izraelitë e perceptojnë veten ekskluzivisht si viktima dhe kjo ka rritur mbështetjen për politika ndëshkuese dhe represive.
Si është përdorur kujtesa e Holokaustit?
Holokausti vazhdon të ketë një rol qendror në identitetin izraelit, por përdorimi politik i kësaj kujtese ka ndryshuar me kalimin e kohës. Për shumë të mbijetuar, mësimi kryesor ishte universal: padrejtësia duhet kundërshtuar kudo dhe ndaj kujtdo.
Megjithatë, kujtesa historike është përdorur shpesh për të justifikuar politika sigurie dhe kontrolli ndaj palestinezëve. Frika kolektive dhe trauma historike janë shndërruar gradualisht në instrumente politike që legjitimojnë represionin dhe militarizimin e shoqërisë.
A ekziston një opozitë reale në Izrael?
Opozita aktuale izraelite nuk përbën një alternativë reale ndaj sistemit ekzistues. Figura si Naftali Bennett dhe Yair Lapid kundërshtojnë Benjamin Netanyahu-n më shumë në nivel personal sesa ideologjik. Ata nuk e sfidojnë çështjen themelore të konfliktit: pushtimin e territoreve palestineze.
Edhe figurat që konsiderohen më liberale mbeten të lidhura me kulturën militariste që dominon politikën izraelite. Prandaj ndryshimi i qeverive nuk sjell ndryshim të vërtetë në trajtimin e palestinezëve apo në strategjinë shtetërore.
Çfarë po ndodh në Gaza?
Situata në Gaza është katastrofike. Miliona njerëz jetojnë të zhvendosur, pa ujë, pa para dhe pa kushte minimale jetese, ndërsa pjesa më e madhe e territorit kontrollohet nga ushtria izraelite. Politikat aktuale synojnë ta bëjnë jetën të papërballueshme për palestinezët, duke i shtyrë drejt emigrimit ose nënshtrimit të plotë.
Planet ndërkombëtare që shmangin çështjen e pushtimit nuk ofrojnë zgjidhje reale, sepse nuk trajtojnë shkakun kryesor të konfliktit: kontrollin izraelit mbi territoret palestineze.
Sulmi i Hamasit më 7 tetor konsiderohet një gabim strategjik me pasoja të rënda për palestinezët. Por konflikti nuk mund të kuptohet pa marrë parasysh dekadat e pushtimit, zgjerimit kolonial dhe mungesës së një zgjidhjeje politike.\tesheshi.com\