Një ngjarje që ka bërë bujë në të gjithë botën politike europiane ndodhi këtë javë në Spanjë. Agjentët e Guardia Civil, xhandarmërisë spanjolle hynë në selinë qendrore të Partisë Socialiste Spanjolle (PSOE) në Madrid, me urdhër të autoriteteve gjyqësore, në kuadër të një hetimi për financim të dyshuar si të paligjshëm.
Operacioni u zhvillua në orët e para të mëngjesit të djeshëm dhe kishte për qëllim mbledhjen e dokumenteve dhe informacioneve që lidhen me pagesa të dyshimta të kryera ndër vite brenda strukturave të partisë në pushtet.
Hetimi, i drejtuar nga Audiencia Nacional, po zhvillohet nën sekret hetimor dhe lidhet me dyshime për pagesa cash dhe skema të mundshme pastrimi parash. Mediat spanjolle raportuan se hetuesit po verifikojnë dokumente që mund të hedhin dritë mbi mënyrën e financimit dhe menaxhimit të shpenzimeve të zyrtarëve socialistë gjatë viteve të fundit.
Vetë Guardia Civil konfirmoi praninë në selinë e PSOE-së, pa dhënë detaje të tjera për shkak të natyrës sensitive të procedurës. Por ajo që tërhoqi vëmendjen më shumë se vetë operacioni ishte reagimi i kryeministrit spanjoll Pedro Sanchez.
Në vend që të sulmonte drejtësinë, të akuzonte opozitën apo të shpallte një “komplot politik”, Sanchez deklaroi publikisht se partia e tij do të bashkëpunojë plotësisht me hetuesit dhe se “nëse ka parregullsi, do të veprojmë me ashpërsi”.
Ishte reagimi i një shtetari që kupton se autoriteti i qeverisë nuk mbrohet duke penguar hetimet, por duke respektuar institucionet. Dhe pikërisht këtu lind pyetja provokuese për Shqipërinë: a do të guxonte policia të hynte ndonjëherë në selinë e Partisë Socialiste me një urdhër hetimor për financime të dyshimta apo korrupsion politik?
Në teori, përgjigjja duhet të ishte “po”. Shqipëria ka Kushtetutë, ka SPAK, ka Byro Kombëtare Hetimi dhe prej vitesh dëgjon çdo ditë premtime për “barazi para ligjit”.
Por në praktikë, sistemi ynë politik vazhdon të funksionojë me një kulturë të fortë paprekshmërie për pushtetin. Partitë politike, sidomos kur janë në qeveri, shpesh sillen jo si subjekte që kontrollohen nga shteti, por si vetë shteti.
Kjo është arsyeja pse një skenë si ajo e Madridit do të shkaktonte tronditje të jashtëzakonshme në Tiranë. Sigurisht, SPAK ka goditur disa figura të rëndësishme dhe kjo ka krijuar një klimë të re, por ende ekziston ndjesia se ka kufij të padukshëm që institucionet hezitojnë t’i kalojnë.
Në Shqipëri, hetimi i individëve është bërë i mundur. Ndërkohë hetimi real i vetë strukturave politike mbetet ende tabu. Nëse një ditë policia do të hynte në selinë e partisë në pushtet për të sekuestruar dokumente apo servera, reagimi publik ndoshta do të ndahej menjëherë në kampe politike.
Njëra palë do ta quante “grusht shteti”, pala tjetër “drejtësi historike”. Kjo sepse tek ne ende nuk është konsoliduar ideja se shteti ligjor nuk funksionon mbi emocionet partiake, por mbi prova dhe procedura.
Në demokracitë perëndimore, hyrja e policisë në zyrat e një partie nuk konsiderohet fundi i demokracisë. Përkundrazi, konsiderohet provë se demokracia është e gjallë dhe se askush nuk është mbi ligjin.
Në Shqipëri ndodh ende e kundërta: sa më i lartë pushteti politik, aq më i fortë perceptimi se drejtësia duhet të ecë me kujdes. Prandaj lajmi nga Spanja nuk është thjesht një kronikë ndërkombëtare. Është një pasqyrë për Shqipërinë.
Një kujtesë se shteti ligjor nuk matet me deklarata politike apo reforma në letër, por me momentin kur institucionet kanë kurajën të trokasin pa frikë edhe në derën më të fuqishme politike të vendit. Dhe pyetja mbetet ende e hapur: a jemi ne vërtet aty? \tesheshi.com\