Kujtesa njerëzore shpesh konsiderohet si një arkiv i saktë i jetës sonë, por në të vërtetë ajo funksionon ndryshe.
Truri nuk ruan ngjarjet si një regjistrim perfekt, siç do të bënte një aparat fotografik apo një hard disk.
Çdo kujtim është një rindërtim subjektiv, i formuar nga emocionet, koha dhe mënyra si ne e interpretojmë realitetin.
Kjo do të thotë se sa herë rikujtojmë një moment, ne në fakt krijojmë një version të ri të tij.
Psikologët shpjegojnë se kujtesa nuk është fikse. Ajo ndryshon vazhdimisht dhe ndikohet nga përvojat aktuale, nga gjendja emocionale dhe nga mënyra si e shohim veten në një periudhë të caktuar të jetës.
Një ngjarje e vetme mund të kujtohet ndryshe nga dy persona që e kanë përjetuar së bashku, sepse secili prej tyre ka ndier emocione të ndryshme në atë moment.
Emocionet luajnë një rol kyç në krijimin e kujtimeve. Ngjarjet që shoqërohen me ndjenja të forta, si gëzimi, frika apo trishtimi, zakonisht mbeten më gjatë në mendje.
Megjithatë, ajo që ruhet më fort nuk janë gjithmonë detajet objektive, por emocionet që lidhen me to.
Për shembull, dikush mund të mos kujtojë saktësisht një bisedë të rëndësishme, por do të mbajë mend ndjesinë që ka përjetuar gjatë saj.
Me kalimin e kohës, truri humbet një pjesë të informacionit origjinal.
Kur krijohen boshllëqe në kujtesë, mendja përpiqet t’i plotësojë ato me elemente të imagjinuara ose me informacione që duken logjike dhe të besueshme. Kështu lindin të ashtuquajturat “kujtime të rreme”.
Ndonjëherë ne bindemi se kemi përjetuar diçka në një mënyrë të caktuar, edhe pse realiteti ka qenë ndryshe.
Një shembull i zakonshëm është rikujtimi i fëmijërisë. Shpesh njerëzit krijojnë kujtime nga fotografi, tregime familjare ose nga imagjinata e përsëritur ndër vite.
Pas një kohe të gjatë, mendja nuk arrin më të dallojë qartë çfarë është përjetuar realisht dhe çfarë është ndërtuar nga fantazia. Ekspertët theksojnë se kujtesa funksionon përmes asociacioneve.
Truri lidh imazhe, tinguj, emocione dhe situata të ndryshme me njëra-tjetrën. Sa herë që rikujtojmë një ngjarje, ajo ndryshon paksa, sepse ndikohet nga përvoja jonë aktuale.
Në këtë mënyrë, kujtesa nuk është një pasqyrë e së shkuarës, por një interpretim i vazhdueshëm i saj.
Ndikim të madh kanë edhe njerëzit e tjerë. Nëse një histori përsëritet vazhdimisht nga familjarët ose miqtë, me kalimin e kohës mund ta pranojmë si të vërtetë, edhe nëse nuk e kemi përjetuar ashtu.
Kujtimet e ndryshme mund të përzihen mes tyre dhe kufiri midis realitetit dhe trillimit bëhet i paqartë. Megjithatë, kujtimet e rreme nuk janë gjithmonë negative.
Psikologët besojnë se ato shpesh shërbejnë për të mbrojtur identitetin tonë dhe për të ruajtur një ndjenjë stabiliteti emocional.
Mendja përpiqet të krijojë një histori personale që ka kuptim dhe na ndihmon të ndihemi të sigurt me veten.
Kjo na tregon se kujtesa nuk është një regjistrim i pandryshueshëm i jetës sonë. Ajo është një proces i gjallë, i ndikuar nga emocionet, koha dhe mënyra si e kuptojmë botën.
Kujtimet tona mund të mos jenë gjithmonë plotësisht të sakta, por ato vazhdojnë të formësojnë identitetin dhe mënyrën si e shohim veten dhe të kaluarën tonë. \tesheshi.com\